Kurtubî, el-Müfhim

 المفهم لما أشكل من كتاب تلخيص مسلم

el-Müfhim limâ eşkele min telhîsi Kitâbi Müslim

KURTUBÎ, Ahmed b. Ömer

Ebü’l-Abbâs Ziyâüddîn Ahmed b. Ömer b. İbrâhîm el-Ensârî el-Kurtubî (ö. 656/1258)

Endülüslü muhaddis ve Mâlikî fakihi.

Eser, Sahihi Müslim’in muhtasarı olan “Telhisu Sahihi Müslim” adlı eserin yedi ciltlik şerhidir. Telhis adlı bu muhtasar da, Ahmed b. Ömer Kurtubî’nin eseridir. Kurtubi muhtasar olarak hazırladığı eseri el-Müfhim limâ eşkele min telhîsi Kitâbi Müslim adıyla şerhederek hadislerde geçen garîb kelimeleri açıklamış, gerekli gördüğü yerlerde kelimeleri harekelemiş ve hadislerin ihtiva ettiği çeşitli hükümleri ortaya koymuştur. Nevevî’nin ve Fethu’l-bârî’yi yazarken İbn Hacer’in büyük ölçüde faydalandığı bu eserin muhtelif nüshalarını Fuat Sezgin kaydetmektedir (GAS, I, 137).

 

Yazma nüshalar: Eserin ikinci ve beşinci cildin bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi’ndedir (Cârullah, nr. 264, 196, 353, 243  varak; diğer iki nüshası için bk. Sezgin, I, 140). (Cârullah, nr. 353, 243 varak). 

PDF olarak İNDİR

 

 

 

 

 

 

el-Mu'lim bi-fevaidi Müslim. Mazerî(536)


المعلم بفوائد مسلم

el-Mu'lim bi fevaidi Müslim

Mazerî(536/1141)

 

el-Mu'lim bi-fevâidi Müslim. Sicilyalı muhaddis ve fakih Mâzerî’nin (ö. 536/1141) bu eseri bilindiği kadarıyla Sahîh-i Müslim’in ilk şerhidir. Hadisler baştan sona kadar şerhedilmeyip gerekli görülen yerlerde açıklamalar yapılmıştır. Şerhte daha çok hadislerdeki ince mânaların yakalanmasına ve elde edilebilecek hükümlerin ortaya çıkarılmasına gayret edilmiştir. Muhammed eş-Şâzelî tarafından neşredilen (I-III, Tunus 1987-1988) eserin pek fazla olmayan yazma nüshalarından birine ait I. cilt Köprülü Kütüphanesi’nde (nr. 329, 163 varak), II. cilt de Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde (III. Ahmed, nr. 414, 194 varak) bulunmaktadır. Diğer ülkelerdeki nüshaları eksiktir (bk. Sezgin, I, 136).

        Kadî İyâz el-Mu'lim'de gördüğü birtakım noksanları tamamlamak maksadıyla İkmâlü’l-Mu'lim bi-fevâidi Müslim adıyla bir şerh yazmıştır. el-Mu'lim bizzat Mâzerî tarafından yazılmayıp talebelerinin ders sırasında tuttuğu notların birleştirilmesiyle meydana geldiği için bazı yanlışlar ihtiva ettiğini, ayrıca eserde Müslim’in tertip tarzına uymayan bazı tasnif hataları bulunduğunu söyleyen Kadî İyâz, gerekli gördüğü yerlerde kendi şerhini bir zeyil mahiyetinde yazmıştır. Eserin mevcut nüshalarının çoğu İstanbul kütüphanelerindedir. Bunlar arasında en mükemmeli, Nuruosmaniye’deki nüshadır.

        Tunuslu Muhammed b. Hilfe b. Ömer el-Veştâtî el-Übbî de (ö. 827/1424) İkmâlü’l-Mu'lim üzerine İkmâlü İkmâli’l-Mu'lim adlı bir eser kaleme almıştır. Kendinden önce Mâzerî, Kadî İyâz, Ahmed b. Ömer el-Kurtubî ve Nevevî tarafından yazılan Sahîh-i Müslim şerhlerinden çokça faydalanmış, bu kaynaklardan nakil yaparken Mâzerî için “mim”, Kadî İyâz için “ayn”, Kurtubî için “tâ”, Muhyiddin en-Nevevî için “dâl” rumuzlarını kullanmış, yer yer kendisi de ilâvelerde bulunmuştur. “eş-Şeyh” kısaltmasıyla da İbn Arefe diye tanınan hocası Ebû Abdullah Muhammed b. Muhammed b. Arefe’yi kastetmiştir. İstanbul kütüphanelerinde birçok nüshası bulunan eser yayımlanmıştır (I-VII, Kahire 1328).

       Daha sonra Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî (ö. 895/1490), Übbî’nin şerhini esas alarak onu ihtisar etmiş ve bir miktar ilâvede bulunmuştur. Übbî’den farklı olarak Nevevî’nin eseri için “hâ” (ح), Übbî’nin eseri için de “bâ” rumuzunu kullanmış, yazdığı bu şerhe Mükmilü İkmâli’l-İkmâl adını vermiştir. Kitap Übbî’nin şerhiyle birlikte Kahire’de yayımlanmıştır (1328). 

 

M.Yaşar Kandemir, TDVİA

Fethu'l-Mulhim fi Şerhi Sahihi Müslim


فتح الملهم في شرح صحيح مسلم

Fethu’l-mülhim fî şerhi Sahîhi Müslim. 


Fethu’l-mülhim fî şerhi Sahîhi Müslim. Hindistanlı Fazlullah Câbir (Şebbîr) Ahmed ed-Diyûbendî el-Osmânî tarafından beş ciltte tamamlanması düşünülen eser, büyük hacimli üç cildi Delhi’de (1934) yayımlandıktan sonra müellifinin vefatı üzerine yarım kalmıştır. Zâhid el-Kevserî hadisleri şerhederken bütün mezheplerin görüşlerine ve delillerine yer vermesi, isimlerin okunuşu, garîb kelimelerin açıklanması, râvilerin gerektiği şekilde tanıtılması ve özellikle de Müslim’in mukaddimesini mükemmel olarak şerhetmesi sebebiyle eseri, bugüne kadar yazılmış Sahîh-i Müslim şerhlerinin hepsinden daha üstün ve doyurucu bulduğunu söylemektedir (Makalât, s. 103-106).

Kitabı indirmek için

Cilt 1

Cilt 2

Cilt 3

Cilt 4

Cilt 5

Cilt 6

Cilt 7

Cilt 8

Cilt 9

Cilt 10

Cilt 11

Cilt 12

 

 

 

 

el-İstizkar. İbn Abdilberr(463)



الاستذكار لمذاهب علماء الأمصار فيما تضمنه الموطأ من معاني الرأي والآثار 

İbn Abdilberr en-Nemerî(463)

 

Tam adı: el-İstizkâr li-mezâhibi fuķahâi’l-emśâr ve ulemâi’l-aktâr fîmâ tezammenehü’l-Muvatta min meâni’r-rey ve’l-âŝâr.

Eser İmam Malik'in Muvatta adlı eserinin şerhidir. Müellifin Muvatta'ya ait Temhid adlı şerhi de vardır. Müellif, et-Temhîd’den sonra yaptığı bu çalışmada Muvatta'da yer alan mevkūf ve maktû‘ rivayetleri, ayrıca farklı mezheplere mensup olup değişik bölgelerde yaşayan kimselerin sözlerini şerhetmiştir. Daha çok Muvatta'nın fıkhi açıdan şerhi olan bu eserin tamamını Abdülmu‘tî Emîn Kal‘acî üç cildi fihrist olmak üzere otuz cilt halinde neşretmiştir (Beyrut 1414/1993). 

 

PDF olarak İNDİR

 

 

 

 

 

 

 

 

Hadis Şerhleri

HADİS ŞERHLERİ

 

İmam Malik(179), el-Muvatta Şerhleri:

a. İbn Abdilberr(463), el-İstizkar ve et-Temhid

b. Süleyman el-Baci(494), el-Münteka

c. İbnu'l-Arabi(543), el-Mesalik ve el-Kabes

d. Zürkani(1112), Ebhecü'l-Mesalik

İmam Buhari(256), el-Camiu's-Sahih Şerhleri:

a. İbn Hacer(852), Fethu'l-Bari

b. Ayni(855), Umdetu'l-Kari

c. Kastallani(923), İrşadu's-Sari

d. Kirmani(786), el-Kevakibu'd-Derari

e. Hattabi(388), İlamu's-Sünen

 

İmam Müslim, Sahihu Müslim Şerhleri:

a. Mâzerî’nin (ö. 536/1141), el-Mu'lim bi-fevâidi Müslim

b. Kadı İyaz(544), İkmalu'l-Mu'lim

c. Nevevi(676), el-Minhâc fî şerhi Sahîhi Müslim b. Haccâc.

d. İmam Suyutî(911), ed-Dîbâc alâ Sahîhi Müslim b. Haccâc

e. Cabir Ahmed Osmani Derbendi(1353), Fethu'l-Mülhim

 

Tirmizi(279), el-Cami' Şerhleri:

a. Ebubekir İbnu'l-Arabi(543), Arızetu'l-Ahvezi

b. Mübarekfuri(1353), Tuhfetu'l-Ahvezi

Ebu Davud, Sünen Şerhleri:

a. Hattabi(388), Mealimu's-Sünen

b. Azimabadi(1329), Avnu'l-Ma'bud

c. Seheranfuri(1346), Bezlü'l-Mechud

.
.